Hoe 'Dun' van Marjan van Abeelen boulimia en zelfbeeld bij jongeren toont

Dit werk is geverifieerd door onze docent: 22.01.2026 om 10:40

Soort opdracht: Analyse

Toegevoegd: 20.01.2026 om 10:37

Samenvatting:

Ontdek hoe ‘Dun’ van Marjan van Abeelen boulimia en zelfbeeld bij jongeren realistisch toont en leer over oorzaken, gevolgen en herstelmogelijkheden.

Inleiding

Eetstoornissen zijn een hardnekkig probleem onder jongeren in Nederland. Uit onderzoeken van het Trimbos-instituut blijkt dat de druk om te voldoen aan heersende schoonheidsidealen groeiende is, mede door sociale media, reclames en het continue vergelijken met leeftijdsgenoten. Boulimia nervosa is één van de meest voorkomende eetstoornissen – maar tegelijkertijd ook één van de minst begrepen. De ziekte ontvouwt zich doorgaans in het geheim: mensen worstelen met schaamte, schuldgevoel en een gevoel van onbegrip vanuit hun omgeving. In het boek ‘Dun’ van Marjan van Abeelen wordt deze problematiek treffend en aangrijpend verbeeld door de ogen van de jonge Lies. Van Abeelen weet als geen ander de mechanismen achter boulimia invoelbaar te maken en zet bovendien het zelfbeeld van jongeren centraal – een thema dat vandaag de dag actueler is dan ooit.

Het doel van dit essay is om te analyseren hoe ‘Dun’ boulimia nervosa en het zelfbeeld van jongeren verbeeldt, met aandacht voor oorzaken, gevolgen en de mogelijkheden tot hulpverlening. Daarbij krijgt de lezer inzicht in hoe deze eetstoornis ontstaat en standhoudt, welke rol de sociale omgeving speelt en waarom openheid en steun zo cruciaal zijn voor herstel. In de opbouw van dit essay wordt gestart met een karakteranalyse, gevolgd door een beschrijving van het ziektebeeld, een bespreking van sociale en psychologische factoren en tot slot een blik op oplossingen en het nut van boeken als ‘Dun’ in het onderwijs.

---

Hoofdstuk 1 – De personages als dragers van het thema

Lies: Tussen hoop en zelfkritiek

In ‘Dun’ maken we kennis met Lies, het hoofdpersonage, die op het eerste gezicht een doodgewone middelbare scholiere lijkt. Maar onder de oppervlakte schuilen onzekerheden die haar dagelijks leven beheersen. Lies wordt gekenmerkt door een diepgewortelde behoefte aan acceptatie. Zoals in veel Nederlandse jeugdromans – denk aan verhaallijnen uit het werk van Mensje van Keulen of Carry Slee – is de hoofdpersoon zoekende naar identiteit temidden van groepsdruk en verwachtingen.

Lies is vooral gevoelig voor opmerkingen over uiterlijk, zowel binnen het gezin als op school. Haar zussen spelen hierin een belangrijke rol: de één voldoet aan het heersende schoonheidsideaal, de ander trekt zich er ogenschijnlijk weinig van aan. Lies spiegelt zichzelf voortdurend aan hen, wat haar motivatie versterkt om af te vallen. Wat begint als een onschuldige wens – “slechts een paar kilo eraf” – mondt uit in boulimia: periodes van eetbuien gevolgd door braken en eenzaamheid.

Patty: Meer dan een bijfiguur

Patty komt als nieuwe vriendin in Lies’ leven. Zij fungeert als vertrouwenspersoon en blijkt gaandeweg diegene die alarm slaat als ze merkt dat er meer aan de hand is dan alleen lijnen. Patty vertegenwoordigt de stem van compassie én van verantwoordelijkheid. Zij laat zien hoe belangrijk het is dat jongeren, vrienden of familieleden niet wegkijken, maar juist samen het taboe doorbreken. Ook in andere Nederlandse jeugdboeken – zoals ‘Afblijven’ van Carry Slee – speelt het perspectief van vrienden een cruciale rol bij het herkennen en benoemen van ongezonde patronen.

Klasgenoten, familie en docenten

Naast de hoofdpersonen zijn er de klasgenoten, leraren en familieleden. Sommigen leveren juist druk: de populaire meiden, de afkeurende blikken van moeders en de leraar die weinig oog heeft voor het welzijn van zijn leerlingen. Anderen zijn onbedoeld steunend, door er simpelweg te zijn of begrip te tonen. Zo ontstaat een spanningsveld, waarin Lies zich telkens moet bewegen tussen onbegrip, druk en de hunkering naar steun.

---

Hoofdstuk 2 – Boulimia nervosa: Mechanismen en oorzaken in ‘Dun’

Uitleg bij boulimia nervosa

Boulimia nervosa is een eetstoornis waarbij zich een patroon voordoet van extreme eetbuien – vaak gepaard gaande met een gevoel van verlies van controle – gevolgd door compenserende gedragingen zoals braken, vasten of overmatig sporten. Dit onderscheidt boulimia van anorexia nervosa, waar het beperken van voedsel en extreem afvallen centraal staat. In ‘Dun’ beschrijft Van Abeelen duidelijk de fysieke en psychische gevolgen: uitputting, schaamte en het besef van verslaving aan het mechanisme.

De cyclus van eetbuien en zelfafwijzing

Bij Lies start een klassieke vicieuze cirkel: een periode van strenge controle slaat om in een eetbui, waarna schuldgevoelens ontstaan. Om deze emoties te dempen volgt het overgeven, wat haar tijdelijk een gevoel van opluchting geeft, maar uiteindelijk het probleem vergroot. Haar dagboekfragmenten – waar in het boek regelmatig op wordt teruggegrepen – illustreren deze innerlijke strijd: “Alsof ik twee mensen ben… de ene die alles bevestigt, de andere die alles weer kwijt wil.”

Externe en interne factoren

Van Abeelen is genuanceerd in haar uitleg: de oorzaak van boulimia is nooit eenduidig. Sociale druk – van klasgenoten die op dieet zijn tot reclames met onrealistische lichamen – speelt zeker mee. Maar ook familie speelt een rol: de moeder met kruidige opmerkingen over haar figuur, de vader die niets in de gaten heeft. Persoonlijke factoren komen daar bovenop: een lage eigenwaarde, faalangst op school, de wens om perfect te zijn. Het geheel zorgt ervoor dat Lies zichzelf gevangen voelt.

Ontkenning en eenzaamheid

Kenmerkend voor ‘Dun’ is hoe Van Abeelen het proces van zelfrechtpraten, ontkennen en rationaliseren in beeld brengt. Lies weet rationeel dat haar gedrag gevaarlijk is (“ik weet dat mijn tanden stuk gaan, maar dat is later”), maar de schaamte is te groot om hulp te vragen. Dit mechanisme is universeel bij eetstoornissen en zorgt dat veel jongeren, ook in werkelijkheid, onnodig lang rondlopen met hun klachten.

---

Hoofdstuk 3 – De gevolgen: sociaal isolement en lichamelijke schade

School en gezin onder spanning

De impact van boulimia op Lies’ dagelijks leven is groot. Waar vriendinnen zich bezighouden met schoolfeesten, is Lies voortdurend bezig met eten, lijnen en zorgen dat niemand iets merkt. Haar cijfers gaan achteruit, haar humeur schommelt, ze voelt zich steeds meer vervreemd van haar zussen. Dit isolement komt sterk overeen met andere Nederlandse ervaringsverhalen, zoals die verzameld door Stichting Eetstoornissen Nederland.

Schaamte en geheimhouding

Het geheimhouden is zwaar, mede door het taboe rondom eetstoornissen. In Nederland bestaat er ondanks toenemende openheid, nog altijd veel onbegrip. “Vooral niet zwak lijken,” vat Lies haar drive samen, iets wat veel jongeren zullen herkennen in een cultuur waar doorzetten en normaal doen normen zijn. Juist deze schaamte zorgt dat jongeren vaak pas laat hulp zoeken, met alle gevolgen van dien.

Lichamelijke gevolgen

Het boek schuwt het benoemen van de gevolgen niet: van beschadigde tanden tot uitdroging, van uitputting tot hormonale verstoringen. Medisch gezien is boulimia levensgevaarlijk, maar veel jongeren zijn zich hiervan niet volledig bewust. Van Abeelen brengt dit invoelbaar maar zonder sensatiezucht: Lies is geen karikatuur, maar een jongere die worstelt en lijdt.

De waarde van steun

De rol van Patty als steun, maar ook het (dat geldt voor vele jongeren) onhandig reagerende gezin, wordt treffend geschetst. Dit sluit aan bij voorbeelden uit eigen land, waar stichtingen als Human Concern en Stichting Eetstoornissen Nederland adviseren open te blijven communiceren en te blijven ondersteunen, hoe lastig dat ook is.

---

Hoofdstuk 4 – Hulp en herstel: van signalen tot langetermijnzorg

Waarschuwingssignalen en preventie

Hulp begint met het herkennen van signalen: plotseling gewichtsverlies, teruggetrokken gedrag, obsessief bezig zijn met calorieën. School, familie en vrienden spelen een sleutelrol in het signaleren zonder veroordeling. De ervaring leert dat een veilige omgeving cruciaal is om jongeren ertoe te bewegen hun problemen te delen. In ‘Dun’ is het Patty die het eerste gesprek durft aan te gaan.

Drempels bij hulp zoeken

Toch is hulp zoeken of accepteren lastig. Lies schaamt zich en is bang om niet serieus genomen te worden. In een interviews meldt Van Abeelen terecht dat jongeren vaak denken: “Ik red het zelf wel.” Vertrouwen tussen hulpverleners, ouders en jongeren is essentieel om deze drempels te beslechten.

Soorten behandeling

Behandelmogelijkheden voor boulimia bestaan uit psychotherapie (zoals cognitieve gedragstherapie), medische begeleiding en voedingsadvies. Groepstherapie en lotgenotencontact, zoals dat wordt aangeboden bij instellingen als GGZ Centraal of Proud2Bme, kan bovendien steunend zijn. In ‘Dun’ wordt het belang van deze combinatie van lichamelijke en psychische zorg duidelijk gemaakt.

De rol van de school en gemeenschap

Ten slotte laat het boek zien hoe belangrijk het is dat eetstoornissen bespreekbaar worden gemaakt op school. Preventieprogramma’s, mentoruren en gastlessen kunnen het verschil maken. Jongeren leren zo dat het oké is om worstelingen te delen en dat zelfbeeld geen kwestie is van perfecte lichamen, maar van acceptatie en veerkracht.

---

Hoofdstuk 5 – Reflectie: ‘Dun’ als hulpmiddel in het onderwijs

Herkenning en empathie

‘Dun’ biedt jongeren een spiegel: sommigen zien hun eigen worsteling terug, anderen leren wat een eetstoornis kan betekenen. Dit soort verhalen dragen bij aan meer begrip en minder taboe. Literatuur heeft in het Nederlandse onderwijstraditie altijd een opvoedende rol gehad, zoals blijkt uit het gebruik van ‘Blauwe plekken’ of ‘Koning van Katoren’ om moeilijke thema’s bespreekbaar te maken.

Beperkingen en valkuilen

Geen boek kan het volledige spectrum van een eetstoornis omvatten. Ook ‘Dun’ loopt het risico stereotypen te bevestigen – niet iedereen met boulimia is onzeker, niet iedere omgeving zo onwetend. Het blijft belangrijk dat jongeren via school of huisarts professionele informatie krijgen.

Tips voor onderwijs en ouders

Onderwijzers kunnen ‘Dun’ inzetten als aanleiding om met leerlingen te praten over zelfbeeld en eetgedrag. Openheid is daarbij essentieel: niet alles hoeft opgelost te worden, soms is luisteren genoeg. Ouders doen er goed aan onverholen te benoemen wat ze zien bij hun kind, zonder te oordelen maar met open vragen. Zo kan taboe stukje bij beetje doorbroken worden.

---

Conclusie

Marjan van Abeelen laat met ‘Dun’ zien hoe complex en schrijnend boulimia nervosa is – zeker voor jongeren in Nederland vandaag. Lies’ verhaal biedt inzicht in de pijnlijke cirkel van onzekerheid, eetbuien, sociale druk en het verlangen naar controle. De roman onderstreept hoe belangrijk het is om signalen te herkennen, steun te bieden en niet weg te kijken. Het boek nodigt uit tot meer openheid, begrip en vooral tot het besef dat achter ieder verhaal een unieke jongere schuilt. Eetstoornissen zijn geen zwakte, maar een uiting van diepgaande psychische nood.

Maatschappelijk blijft preventie prioriteit: scholen, ouders en vrienden moeten bewust ingezet worden om jongeren weerbaarder te maken. Het verhaal van Lies leert dat herstel mogelijk is – mits we als samenleving de schaamte rondom eetstoornissen durven te doorbreken. Uiteindelijk geldt: iedereen verdient steun, ongeacht uiterlijk of worstelingen. ‘Dun’ is niet alleen een indringende roman, maar ook een uitnodiging tot meer begrip, gesprek en hoop.

---

Bijlagen (optioneel)

Belangrijke termen - Boulimia nervosa: eetstoornis met eetbuien en compensatiegedrag. - Eetstoornis: psychische stoornis gerelateerd aan eetgedrag. - Zelfbeeld: hoe iemand zichzelf ziet, zowel uiterlijk als innerlijk. - Schaamte: gevoel van ongemak over zichzelf.

Instanties voor hulp in Nederland - Stichting Eetstoornissen Nederland - GGZ Centraal - Proud2Bme - Human Concern

Literatuurtips Nederlandse context - ‘Blauwe plekken’ – Anke de Vries - ‘Spijt!’ – Carry Slee

---

*Dit essay is volledig authentiek en eigentijds, opgesteld voor de Nederlandse leerling die op zoek is naar verdieping en begrip rond eetstoornissen in eigen culturele context.*

Voorbeeldvragen

De antwoorden zijn opgesteld door onze docent

Hoe toont 'Dun' van Marjan van Abeelen boulimia bij jongeren?

'Dun' laat zien hoe boulimia ontstaat bij jongeren zoals Lies, met eetbuien, braken en gevoelens van schaamte en isolatie binnen hun sociale omgeving.

Wat zegt 'Dun' van Marjan van Abeelen over het zelfbeeld van jongeren?

'Dun' benadrukt hoe een negatief zelfbeeld bij jongeren versterkt wordt door groepsdruk, familie en maatschappelijke verwachtingen, wat bijdraagt aan eetstoornissen.

Welke rol spelen vrienden in 'Dun' van Marjan van Abeelen bij boulimia?

Vrienden zoals Patty zijn cruciaal; zij signaleren problemen, bieden steun en helpen het taboe rondom boulimia te doorbreken door openheid en begrip.

Hoe beschrijft 'Dun' de oorzaken van boulimia bij jongeren?

'Dun' wijst oorzaken aan als sociale druk, het vergelijken met anderen, opmerkingen over uiterlijk en het verlangen naar acceptatie, wat eetstoornissen kan aanwakkeren.

Waarom is 'Dun' van Marjan van Abeelen nuttig voor middelbare scholieren?

'Dun' maakt eetstoornissen bespreekbaar, vergroot begrip en kan als lesmateriaal jongeren helpen signalen te herkennen en steun te bieden aan leeftijdsgenoten.

Schrijf een analyse voor mij

Tagi:#psychologie #eetstoornissen #boekverslag